คอลัมน์ บันทึกอาเซียน | ASEAN DIARY

ตอน การประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 14 : จากแหลมแท่น สู่ ชะอำ-หัวหิน

โดย ดร. สมเกียรติ อ่อนวิมล

การประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 14, ชะอำ-หัวหิน, ราชอาณาจักรไทย, 26 กุมภาพันธ์-1 มีนาคม 2552

14th ASEAN Summit, Cha Am-Hua Hin, 26 February-1 March 2009

          การเดินทางอันยาวไกล ของอาเซียน เริ่มต้นที่ แหลมแท่น บางแสน เมื่อปี 1967 ใช้เวลา 42 ปี กลับมาสู่ประเทศผู้ให้กำเนิดอีกครั้ง ณ ชายหาดชะอำ และหัวหิน แต่การเดินทางช่วงหลังต้องผ่านขวากหนามแห่งวิกฤติการเมืองในราชอาณาจักรผู้ฟูมฟัก และนำทางอาเซียนมาแต่แรกเริ่ม

          ประเทศไทยรับตำแหน่งประธานอาเซียนครั้งที่สองตั้งแต่วันที่ 8 เดือนสิงหาคม ปี 2551/2008 ต่อจากสิงคโปร์ รัฐบาลไทยในปี พ.ศ.2551 ตกอยู่ภายใต้ความระส่ำระสายไม่มั่นคงของการเมืองในประเทศ การประชุมสุดยอดครั้งที่ 14 ที่จะจัดที่กรุงเทพ ปลายปี ก็ต้องย้ายจะไปจัดที่เชียงใหม่ ถึงเวลาจะจัดจริงก็จัดไม่ได้เพราะกระแสความไม่ราบรื่นที่กดดันโดยฝ่ายตรงข้ามทางการเมือง 

          งานฉลองการเริ่มมีผลบังคับใช้กฎบัตรอาเซียนที่ไทยจะต้องเป็นเจ้าภาพจัดในประเทศไทย ก็ต้องย้ายไปจัดที่จาการ์ตา โดยรัฐบาลไทย และกระทรวงการต่างประเทศยังคงต้องเป็นผู้จัดเช่นเดิม แต่ต้องนำคณะทำงานและอุปกรณ์ไปจัดกันที่ จาการ์ตา ประเทศอินโดนีเซีย ณ อาคารสำนักเลขาธิการอาเซียน กำหนดการประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 14 ซึ่งไทยจะเป็นเจ้าภาพผู้จัดงานที่เชียงใหม่ก็ต้องล้มเลิกไป รัฐบาลใหม่เข้ามาบริหารประเทศ แต่งานบริหารอาเซียนยังคงติดขัดล่าช้าต่อไป จนในที่สุด การเดินทางของอาเซียน จากแหลมแท่น...ก็ไปถึง...ชะอำ-หัวหิน ได้อย่างราบรื่น ระหว่างวันที่ 26 กุมภาพันธ์ – 1 มีนาคม 2009

          การเป็นประธานอาเซียนรอบที่สองมีความสำคัญต่อบทบาทของประเทศไทยเป็นอย่างมากเพราะเป็นประเทศผู้ก่อตั้ง เป็นแบบอย่างและนำทางอาเซียนด้วยความคิดริเริ่มใหม่มาโดยตลอด คราวนี้ก็มีความเป็นพิเศษแปลกใหม่คือการประชุมสำคัญคู่ขนานของภาคประชาชนเป็นครั้งแรกในรอบ 42 ปีของอาเซียน

          • ภาคประชาสังคม ประชาชน พลเมือง นักคิด นักรณรงค์ และองค์การพัฒนาเอกชนต่างๆจาก 10 ประเทศ ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลไทยให้จัดการประชุมสุดยอดภาคประชาชนขึ้นที่ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 

          • สื่อมวลชนอาเซียน ร่วมประชุมกัน ที่โรงแรมแอมบาสเดอร์, กรุงเทพฯ เช่นกัน

          • ภาคธุรกิจเอกชนประชุมสุดยอดระดับผู้บริหารองค์กรธุรกิจอุตสาหกรรมระดับชาติอาเซียน

              ที่กรุงเทพฯ

        • รัฐมนตรีคลังอาเซียน ประชุมกันที่ภูเก็ต

        • รัฐมนตรีกลาโหมอาเซียน ก็ประชุมกันที่พัทยา

          หลังจากการประชุมคู่ขนานทั้งหลายผ่านไป ทุกคนก็มุ่งสู่การประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 14 ที่ อ.ชะอำ จังหวัดเพชรบุรี และ อ.หัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ การประชุมครั้งที่ 14 ขาดผู้นำชาติคู่เจรจาสำคัญหกประเทศ คือ จีน ญี่ปุ่น สาธารณรัฐเกาหลี อินเดีย ออสเตรเลีย และ นิวซีแลนด์ ทำให้การประชุมคู่ขนานกับประเทศคู่เจรจาทั้ง 6 ที่เรียกว่าการประชุมสุดยอดอาเซียน+3 (ASEAN + 3 Summit), การประชุมสุดยอดอาเซียน+6 (ASEAN + 6 Summit) และ การประชุมสุดยอดเอเชียตะวันออก (East Asia Summit) ต้องเลื่อนไปจัดที่พัทยา ซึ่งกำหนดไว้ต้นเดือนเมษายน 

          สำหรับที่ชะอำ-หัวหิน การเป็นเจ้าภาพของราชอาณาจักรไทยสำเร็จลุล่วง สมบูรณ์ เอกสารความตกลง คำประกาศปฏิญญา 23 เรื่อง ได้รับการประกาศ รับรอง และลงนาม ที่ชะอำ-หัวหิน ผู้นำรัฐบาลประเทศคู่เจรจาจากจีน, ญี่ปุ่น, สาธารณรัฐเกาหล,ี อินเดีย, ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ ตกลงว่างพร้อมกันที่จะไปร่วมประชุมสุดยอดส่วนที่ยังค้างอยู่กับอาเซียนได้ในเดือนเมษายน

          ดังนั้นจึงกล่าวได้ว่าการประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 14 ที่เสร็จไปเพียงครึ่งทางที่ชะอำและหัวหิน จะได้โอนย้ายมาจัดส่วนที่เหลือกับประเทศคู่เจรจาที่พัทยา ระหว่างวันที่ 10-12 เมษายน 2009 แต่เมื่อถึงวันประชุมที่พัทยา วิกฤติการเมืองในประเทศส่งผลให้การประชุมสุดยอดอาเซียนที่พัทยาก็ล้มเลิกไปหลังจากผู้ชึมนุมประท้วงกลุ่มการเมืองเสื้อแดงบุกเข้าพังประตูอาคารโรงแรมรอยัลคลิฟท์ บีช รีสอร์ท ซึง่เป็นสถานที่จัดประชุม ยังผลให้ผู้นำ 5 ประเทศคู่เจรจาเดินทางกลับไปอย่างทันด่วน ด้วยรัฐบาลไทยห่วงในความปลอดภัย นายกรัฐมนตรีออสเตรเลียกำลังเดินทางมาก็ต้องหันหัวเครื่องบินกลับไประหว่างบินอยู่กลางอากาศ รัฐบาลไทยประกาศย้ำถึงความมุ่งมั่นจะนำความสงบคืนมาสู่ประเทศ และจะจัดการประชุมส่วนที่ต้องล้มเลิกไปครั้งนี้ ให้ได้ดีสมบูรณ์ในเวลาอันเหมาะสม ซึ่งรัฐบาลไทยของนายกรัฐมนตรีอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ กำหนดว่าจะจัดการประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 15th ที่ชะอำ-หัวหิน อีกครั้งในเดือนตุลาคม

          การประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 15 ซึ่งเป็นหน้าที่ของราชอาณาจักรไทยจะต้องจัดอีกครั้งหนึ่ง ตามบทบัญญัติของกฎบัตรอาเซียนที่ให้ประเทศประธานอาเซียนจัดการประชุมสุดยอดปีละสองครั้ง ดังนั้นเดือนตุลาคม ค.ศ. 2009 ผู้นำ 10 ชาติอาเซียน และ 6 ประเทศคู่เจรจา จะกลับมาพบกันอีกครั้งที่จังหวัดภูเก็ต