ความลับแห่งการตายระดับซุปเปอร์สตาร์

นพ.กฤษดา  ศิรามพุช,พบ.(จุฬาฯ)

ผู้อำนวยการศูนย์เวชศาสตร์อายุรวัฒน์นานาชาติ

American Board of Anti-aging medicine

drkrisda@gmail.com

เรื่องยากับดาราไม่ใช่ของคู่กันเสมอไป  คนธรรมดาก็อาจมี “ปัญหา” กับยาได้ถ้าไม่ระวังให้ดี  กรณีของนักร้องดังระดับโลกที่ด่วนลาโลกไปก่อนวัยอันควรนั้นเท่าที่ดูจากเนื้อข่าวก็ไม่น่าจะเกี่ยวกับเรื่องโรคกายนักแต่น่าจะเกี่ยวกับเรื่องยามากกว่า

เป็นปัญหาที่เรียกว่า “ยาทำพิษ”

ถึงขั้นเอาชีวิตได้  ในบ้านเราก็เจอปัญหานี้เยอะครับแต่เป็นเสมือนจอมปลวกที่โผล่พ้นดินขึ้นมาให้เห็นปัญหาแค่ส่วนยอดเท่านั้น  ลองดูง่ายๆก็ได้ว่าปัญหานี้บ้านเราไม่มีทางหนีพ้นก็เพราะคนไข้ได้ยาเยอะมาก

เป็นหวัดทีก็ได้ยามากินถุงหนึ่งพ่นจมูกอีกถุงพ่วงด้วยพ่นคออีก

เป็นความดันสูง,เบาหวาน,โรคหัวใจและโรคเรื้อรังอื่นๆของผู้ใหญ่ยิ่งแล้วใหญ่ได้ยามาเป็นสำรับกับข้าวกินกันสำราญบานกระเพาะ

มีผู้บัญญัติศัพท์ให้กับปรากฏการณ์นี้ไว้ครับ ฟังแล้วชวนให้คิดเห็นภาพทีเดียวคือ “พหุโอสถ(Polypharmacy)” กินยาเยอะแบบรวมมิตรคล้ายๆกับดื่มค็อกเทลที่เป็นเหล้ารวมมิตร  ยิ่งหลายมิตรก็ปลิดชีวิตได้ง่ายขึ้นครับ  ลำพังตัวยาเองก็มีเคมีที่อาจตีกันได้อยู่แล้ว  ยิ่งถ้าไปกินกับอาหารผิดชนิดด้วยยิ่งแล้วใหญ่  เรื่องนี้เป็นปัญหาใหญ่เพราะยากที่ใครจะรู้ว่ายาชนิดไหนต้องห้ามกับของกินชนิดใดบ้าง

กินผิดแล้วหมดสิทธิ์กลับมาบอกก็แยะอยู่

15 คู่มรณะที่น่าจับตา

มนุษย์เรากินอาหารเป็นหลักส่วนยานี่เป็นของ “เฉพาะกิจ” มาเอาตอนจำเป็นเจ็บป่วยเท่านั้น  ในฉลากยาจึงจำเป็นต้องมีบอกไว้ว่าไม่ควรรับประทานร่วมกับยาหรืออาหารชนิดอื่นใดบ้าง  เรียกเป็น “ยาต้องห้าม” เพราะเป็นความจริงที่ยาดีๆเมื่อไป “ชน” กับอาหารต้องห้ามแล้วจะกลายเป็นยาพิษไปได้  

ดังตัวอย่างยาต่อไปนี้ที่ต้องเฝ้าระวังครับ

-ยานอนหลับกับเหล้า  เท่ากับป้อนยาสลบให้กับตัวเองเลยนะครับเพราะฤทธิ์เหล้าในระดับหนึ่งก็ไปกดสมองอยู่พอตัวอยู่แล้วถ้าได้ร่วมกับยาระงับประสาทหรือยานอนหลับเข้าไปอีก  สมองจะถูกทับจนจมดิ่งสู่ขั้นโคม่า  ไม่สามารถพึ่งตัวเองได้  ถ้าว่ายน้ำอยู่ก็จมน้ำตายหรือถ้าขับรถก็ชนกันวายวอด  ตลอดจนกดการหายใจไม่สามารถสูดเอาออกซิเจนจากอากาศมาเลี้ยงตัวได้

-ยาคุมกับเหล้า  คือยาคุมกำเนิดกับเครื่องดื่มอัลกอฮอล์เพราะยาคุมกำเนิดเป็นฮอร์โมนที่มีฤทธิ์เพิ่มความเสี่ยงให้เกิด “ลิ่มเลือด” วิ่งไปอุดตันตามองคาพยพต่างๆของร่างกายได้ง่ายอยู่แล้ว ถ้าผสมกับเหล้าเข้าไปทำให้ร่างกายขาดน้ำเลือดข้นคลั่กก็จะพากันให้เกิดก้อนเลือดเหนอะหนะเหมือนโคลนไปอุดที่ปอดหรือที่สมองจนลาโลกแบบเฉียบพลันได้

-ยาทางจิตเวช(ระบบประสาท)กับอัลกอฮอล์  ยาที่ออกฤทธิ์ต่อจิตประสาทอื่นนอกเหนือจากยานอนหลับก็ไม่ควรรับประทานกับเครื่องดื่มอัลกอฮอล์ครับไม่ว่าจะอัลกอฮอล์ต่ำเพียงใดก็ตาม อย่างเบียร์หรือไวน์  เพราะยาเหล่านี้มีผลต่อสารเคมีในสมองที่ทำให้มีอาการมึนและง่วงอยู่แล้ว  การได้อัลกอฮอล์เข้าไปผสมอีกจะทำให้สมองเข้าสู่ภาวะหมดสติได้ง่ายขึ้น

-ยานอนหลับกับยาแก้แพ้  มีฤทธิ์กล่อมให้ง่วงเหมือนๆกัน  การทานควบกันไปจึงไม่ค่อยดีนักไม่เหมาะกับผู้ที่ต้องทำงานกับเครื่องจักร,ขับรถ,ขับเครื่องบินหรือต้องใช้สมองทั้งหลายเพราะสติสัมปชัญญะจะเหลือเพียงแค่น้อยนิด  ชีวิตอื่นๆที่ฝากไว้ในมือก็จะพากันไปท่องปรโลกเสียหมดด้วย

-ยาละลายลิ่มเลือดกับน้ำมันปลา  ยาละลายเลือดที่ว่านี้เช่น แอสไพริน,วาฟาริน,เฮปารินและยาที่ทำให้เลือดไม่จับตัวกันแบบอื่นๆ  การกินร่วมกับน้ำมันปลาทำให้ยิ่งเพิ่มเสี่ยงต่อภาวะเลือดไหลไม่หยุด  ท่านที่จำเป็นต้องทานยาละลายลิ่มเลือดก็ขอให้ระวังเรื่องน้ำมันปลาและอาหารเสริมที่ช่วยให้เลือดใสไว้ให้ดีด้วยนะครับ

-ยารักษาสิวกับวิตามินเอ  ท่านที่รักษาผิวหน้ายิ่งชีพต้องระวังปรากฏการณ์หน้าใสใกล้ตับวายเพราะยารักษาสิวยอดนิยมมีกรดวิตามินเอ(Retinoic acid) เป็นส่วนประกอบมากอยู่ทำให้ตับทำงานหนักอยู่แล้วยิ่งถ้าได้วิตามินเอเสริมเข้าไปอีกอาจทำให้ตับทำงานหนักเกินตัวจนเกิดภาวะตับวายและดีซ่านตัวเหลืองได้

-ยาลดน้ำมูกกับอัลกอฮอล์  ในเด็กไม่ใช่เรื่องเล็กๆเลยครับเพราะยาน้ำลดน้ำมูกมีส่วนผสมของอัลกอฮอล์หรือพูดง่ายๆว่าคล้าย “เหล้า” อยู่มาก  การรับประทานยาประเภทนี้บ่อยๆทำให้เด็กง่วงซึมดูเหมือนอาการถูก “กด”ไว้  แต่ทางเดินหายใจจะแย่ลงมากเพราะเด็กไม่ได้มีการขับเสมหะออกมา  สามารถกลายเป็นปอดบวมได้

-ยาลดความดันกับยาขยายหลอดลม  ยาลดความดันกลุ่มที่ไปฉุดหัวใจให้เต้นช้าไม่ควรใช้ในคนป่วยโรคหอบหืดหรือภูมิแพ้  ยิ่งถ้าใช้ร่วมกับยาขยายหลอดลมจะยิ่งพาให้หัวใจเต้นช้าจนผิดจังหวะเกิดอาการผิดปกติอันตรายได้

-ยาขับปัสสาวะและกาแฟ  ลำพังดื่มกาแฟก็ทำให้ปัสสาวะบ่อยอยู่แล้ว  ยิ่งได้ยาขับน้ำเข้าไปอีกร่างกายจะยิ่งเสียน้ำเพิ่มขึ้นจนอาจถึงขั้นอ่อนเพลีย  อีกทั้งเกลือแร่ที่เสียไปทางปัสสาวะทำให้เกิดอาการหมดแรงจนถึงชักเกร็งได้

-ยาลดความอ้วนกับยาไทรอยด์หรือยาขับปัสสาวะ  จะทำให้เกิดอาการ “ช็อค” ถึงหัวใจหยุดเต้นได้  ไม่ใช่เรื่องเล่นเลยครับเพราะมีเกิดขึ้นมาแล้ว  ด้วยยาลดความอ้วนส่วนใหญ่มีส่วนผสมของยาที่ช่วยเผาผลาญ,ยากดสมองและยาขับน้ำ  ที่สำคัญคือมักไม่บอกชื่อแซ่ที่แท้จริงของยามักจัดเป็นชุด  คนป่วยที่กินยาประจำพวกไทรอยด์หรือยาขับปัสสาวะอยู่ต้องคอยสังเกตให้ดีครับ

-ยาปฏิชีวนะกับส้มโอ  ดูไม่เกี่ยวอะไรกันกับยาเคมี  ส้มโอพันธุ์ดีเนื้อหวานชื่นใจหรือจะทำอันตรายใคร  ขออย่าเพิ่งนอนใจครับเพราะยาฆ่าเชื้อหลายชนิดไม่ควรกินคู่กับน้ำผลไม้  ในฝอยยาว่าเป็นพวก “เกรปฟรุท” ซึ่งก็อยู่ในเครือญาติเดียวกับส้มโอ  บ้านเราไม่มีเกรปฟรุทแต่มีญาติของมันเยอะเลยครับ ส้มเช้ง,ส้มเขียวหวานและอีกหลายๆส้ม  ถ้าไม่แน่ใจให้รับประทานยากับน้ำเปล่าเป็นดีที่สุดครับ

-ยาพาราฯกับสมุนไพร  หยิบพาราฯกินขำๆแก้ปวดลดไข้ทีละ 2 เม็ดถ้าทานร่วมกับสมุนไพรจะไม่ค่อยดีนักกับตับครับ  มีสิทธิ์ทำให้ตับพังและวายได้  ยกตัวอย่างที่พบบ่อยคือรับประทานทั้งพาราเซตามอลและฟ้าทะลายโจร  อย่างนี้เหมือนกับโดน 2 เด้งที่เนื้อตับ  สำหรับยาแก้ปวดแล้วขออย่ารับประทานให้เป็นสายล่อฟ้าเลยครับ

-ยาบำรุงเลือดกับธาตุเหล็ก  ในคนป่วยทาลัสซีเมีย(เลือดจางจากพันธุกรรม) ไม่ควรกินธาตุเหล็กมากเพราะจะไปสะสมทำอันตรายอวัยวะสำคัญอย่างหัวใจกับตับ  การรับประทานอาหารที่มีธาตุเหล็กสูงก็ไม่ควรครับเช่น เลือดหมู,ลาบเลือด,หอยแครงลวก,ตับหวาน,ฟัวกราส์,ผัดตับ,ตับย่าง,ตับทอด  ควรเว้นเอาไว้

-อัลกอฮอล์กับเครื่องดื่มชูกำลัง  ข้อนี้แม้ไม่ใช่ยาแต่ว่าขอนำมาฝากท่านที่รักไว้ให้ช่วยดูบุตรหลานด้วยเพราะมีสูตรเครื่องดื่มที่ฮิตในหมู่วัยรุ่นคือเอาเหล้าประเภทว้อดก้ามาผสมกับเครื่องดื่มชูกำลังโดยอ้างว่าจะช่วยให้กระปรี้กระเปร่ามีพลังตาค้างทั้งคืน  แต่จริงแล้วอันตรายยิ่งเพราะมันไปทำลายสมองโดยตรง  แม้จะตาสว่างแต่สมองดับไปแล้วมีสภาพเหมือนผีดิบ  นานเข้าสมองเสื่อมได้

จะเห็นว่ายาคู่นรกนี้มีในทั้งเด็กและผู้ใหญ่ทุกเพศวัยเลยนะครับ  พอฟังมาถึงตรงนี้ขอท่านที่รักอย่าเพิ่งกลัวยาจนขึ้นสมองไป  ยังมีเทคนิคง่ายๆฝากไว้ให้แก้กันได้อยู่ครับ  โดยข้อแรกคือเวลาไปหาคุณหมอขอให้นำยาส่วนตัวทุกขนานติดไปให้คุณหมอดูด้วยจะได้ช่วยกันดูก่อนจะสั่งยาที่ไปตีกับยาเก่า  ส่วนข้อสองคือให้มองซ้ายขวาสักนิดก่อนนำยาเข้าปากหากไม่แน่ใจอย่าเพิ่งไปรับประทานกับของกินที่ดูไม่เป็นอาหารสุขภาพอย่าง อัลกอฮอล์,ชา,กาแฟหรือเครื่องดื่มรสเปรี้ยวจัด  ให้ระลึกไว้เสมอว่าวัดกับยาอาจมาพบกันได้ง่ายๆดังในกรณีมรณกรรมของนักร้องสาวที่เพิ่งผ่านมาสดๆ

ถือเป็นบทเรียนมีค่าจากซุป’ตาระดับโลก

คนดังที่ถูกสั่งลาเพราะ “ยา”

เท่าที่ทราบจากเนื้อข่าวคือนักร้องชื่อดังอย่างวิทนีย์ ฮุสตันน่าจะเสียชีวิตในอ่างน้ำเพราะการรับประทานยานอนหลับ “ซาแน็กส์(Xanax)” กับเครื่องดื่มผิดประเภท  โดยแหล่งข่าวหลายที่ชี้ไปว่าน่าจะเป็นยานอนหลับร่วมกับดื่มอัลกอฮอล์แล้วก็อาจพาหลับลึกจนจมน้ำในอ่างอาบไม่รู้ตัว  แม้จะเป็นยาที่ว่า “แพทย์สั่ง(Prescription drug)” อย่างกรณีคุณวิทนีย์ที่สื่อนอกเน้นประเด็นนี้กันมากแต่หากเอายามาทานผิดๆร่วมกับอาหารต้องห้ามก็อันตรายมาก

มีความเป็นไปได้สูงถ้าหลักฐานกินยากับเหล้าเป็นเรื่องจริงครับ

เพราะยานอนหลับนั้นคุณหมอท่านทราบกันนานแล้วว่ากินแล้วต้องไม่ดื่มอัลกอฮอล์เพราะจะไปกอดคอกันกดประสาทขนาดหนักให้ได้พักยาวสลบไสลถึงขั้นหยุดหายใจไปได้  โดยยานอนหลับซาแน็กส์นี้ในบ้านเราก็มีครับ

สำหรับคนดังที่ถูกยา “สั่ง” ให้ลาโลกเร็วก่อนเวลาอันควรมีอีกหลายท่านดังนี้ครับ

1.มาริลีน มอนโร เซ็กส์ซิมโบลยุคปี 2500 ดังขนาดคนระดับประธานาธิบดียังต้องสะเทือนเพราะข่าวลือเรื่องเธอมาแล้ว  ยามเมื่อเธอลาโลกยิ่งดังหนักเพราะมีหลักฐานการใช้ยาประเภทกล่อมประสาทอยู่

2.จูดี้ การ์แลนด์ ดาราเด็กผู้โด่งดังจากบท “โดโรธี” หนูน้อยในเรื่องพ่อมดแห่งออซ  ด้วยการทำงานในกองถ่ายฮอลลีวู้ดยุคแรกที่ต้องแบกภาระเกินตัวทั้งร้อง,เต้น,เล่นตามบทอดหลับอดนอนเพราะเธอเป็นตัวทำเงินทะลุเป้า จึงต้องเอายากระตุ้นบางอย่างมาช่วยให้จูดี้มีพลังอยู่เสมอ  ในตอนนั้นไม่มีใครคิดถึงเรื่องอันตรายมากนัก

3.ไมเคิล แจ็คสัน ราชาเพลงป๊อปสะท้านโลกที่ตกเป็นข่าวทั้งยามเป็นและยามตาย  ด้วยความตายของเขาเกี่ยวพันกับยาดังที่เคยหามาเล่าใน คส.คส.ตั้งแต่วันที่เกิดเรื่องใหม่ๆ  ยาที่น่าสงสัยของแจ็คสันคือยานอนหลับอย่างแรงและยาสลบแบบฉีดครับ

4.ฮีท เล็ทเจอร์  ผู้โด่งดังจากบทชายรักชายในภาพยนตร์ “หุบเขาเร้นรัก(Brokeback mountain)” นอนเสียชีวิตอยู่บนเตียงพร้อมด้วยขวดยาหลายชนิดและขนาด  เชื่อว่ายาที่มีมากอย่างนั่นเองเป็นตัวการที่ทำให้ดาราหนุ่มจากไปก่อนวัยอันควร

5.บรูซ ลี  เจ้าพ่อหนุ่มซินตึ๊งเสียชีวิตด้วยวัยเพียง 32 ปีโดยเข้ามีอาการลมบ้าหมูชักอย่างรุนแรงและเสียชีวิตในขณะที่ถึงโรงพยาบาลพอดี  ผลการชันสูตรชี้ว่าสมองของบรูซบวมขึ้นกว่าปกติถึง 13% และพบสารเคมีจากยากลุ่มแก้ปวดคลายกล้ามเนื้อในร่างกายของเขา  มีข่าวลือถึงเรื่องการใช้กัญชาร่วมด้วย

6.เจมส์ ดีน  ดาราฮอลลีวู้ดต้นฉบับแบ้ดบอยยุคคุณพ่อ  มีความหล่อเป็นคุณสมบัติเด่นพอๆกับชื่อเสียงด้านอารมณ์ที่ขึ้นลง(Mood swing)ไม่แน่นอน  แม้ไม่มีข่าวการใช้ยาแต่ว่านิสัยส่วนตัวทั้งดื่มจัดและสูบเก่งร่วมกับอารมณ์แปรปรวนก็อาจส่งผลให้เขาต้องจบชีวิตลงในอุบัติเหตุก่อนวัยอันควร

7.เฟอร์ดินาน มาร์กอส  เป็นอดีตประธานาธิบดีเมืองตากาล็อกที่ดังกระฉ่อนโลกจากเรื่องความร่ำรวยและการใช้ชีวิต  ยามที่ต้องลี้ภัยออกนอกประเทศนั้นมีผู้ไปค้นทำเนียบมาลากันยังก็พบทั้งอุปกรณ์ช่วยชีวิต,ถังออกซิเจนและ “ยาประจำตัว” ท่านประธานาธิบดีหลายต่อหลายขนานมากมายจนแทบตั้งโรงพยาบาลได้

วิทนีย์ ฮุสตันถือเป็นดาวอีกดวงที่ด่วนลาลับดับไปก่อนอย่างน่าเสียดาย  มองในอีกแง่ก็ถือเป็นกรณีศึกษาที่จะช่วยเตือนสติผู้ที่ทานยามากชนิด  แม้ตัวยาเองจะไม่เป็นพิษเพราะเคยกินมาจนชินแล้วแต่การกินยามากก็เพิ่มความเสี่ยงในชีวิตมากเพราะเราคงไม่อาจทราบได้ว่าอาหารชนิดใดจะไปมีผลรบกวนต่อยาที่กินอยู่ประจำเป็นกำมือนั้นบ้าง  ถ้าจะต้องมานั่งแยกธาตุอาหารกันทุกมื้อก็คงไม่แคล้วเสน่ห์ปลายจวักมาเคาะเข้า

การกินอยู่ให้ง่ายนั้นดีที่สุดแล้วครับ  บางครั้งการเป็นคนดังก็ไม่ใช่ดีเพราะมีแรงกดดันมามากเพราะอยู่ในที่แจ้งเป็นเป้าสายตา เป้าน้ำลายและเป้าการติฉินนินทาทั้งปวง  ที่เขียนนี้ก็ด้วยออกจะเป็นคนกลวงๆกับเขาคนหนึ่งไม่ใช่คนเด่นดังอะไรจึงไม่ใช่ความเห็นของผู้รู้จริงนัก  แต่ก็รู้สึกรักในชีวิตที่เป็นอยู่และคนไข้ที่รักษาไม่อยากให้ต้องรับประทานยาเยอะกันจนเสี่ยงถึงขั้นวายชีวาวาตม์  เพราะผู้อ่านคส.คส.ของเราทุกท่านก็เป็นผู้มากด้วยความสามารถทั้งด็อกเตอร์ ครูบาอาจารย์ คุณหมอ นักวิชาการ นักการเมืองและอีกมาก  ไม่อยากให้ชาติต้องสูญเสียบุคลากรสูงค่าไปเพราะยากับอาหารที่กินอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน

ไม่อยากให้โลกต้องมีวันสูญเสียดาวไปอีก

อ้างอิง:

http://www.pswi.org/professional/pharmaco/druginteractions.pdf

http://news.discovery.com/human/whitney-houston-xanax-alcohol-combination-120213.html

http://www.naturalnews.com/034956_Whitney_Houston_cause_of_death_prescription_drugs.html

1.กองควบคุมยา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข. สืบค้นทะเบียนยาสามัญสำหรับยาเดี่ยว.sulfadiazine . Available at: http://wwwapp1.fda.moph.go.th/ed2547/?url=14 Access Date: February 23, 2012.

2.McEvoy GK, Snow EK, Miller J et al. AHFS Drug information 2009. the American Society of Health-System Pharmacists,Inc.Bestheda. 2009. p431-442

3.Micromedex Thomson Healthcare. Advice for the Patient Drug Information in Lay Language USP DI, volume ll. 25th ed. Massachusetts: Micromedex Thomson Healthcare, 2005: p 1516-1519.

ทุกเรื่องราวที่น่าสนใจเกี่ยวกับอาหารและสุขภาพ คลิก food.truelife.com
มาเป็นเพื่อนกับเราได้ทาง Facebook ที่ www.facebook.com/FoodNHealthTruelife