คอลัมน์ บันทึกอาเซียน | ASEAN DIARY

ตอน อาเซียนรับสมาชิกครบ 10 ประเทศ

โดย ดร.สมเกียรติ อ่อนวิมล

 

 

การประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 6 ที่ ฮานอย สาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม วันที่ 15-16 ธันวาคม 1998

6th ASEAN SUMMIT, Ha Noi, Socialist Republic of Vietnam, 15-16 December 1998

        ต่อจากการประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 5 ที่กรุงเทพมหานคร ก็ถึงปีของเวียดนามในฐานะประธานอาเซียนและเจ้าภาพจัดการประชุมสุดยอดอาเซียนประจำปี 1998 วาระการประชุมแน่นขนัดไปด้วยแผนงาน และมาตรการทางเศรษฐกิจ เพื่อเร่งไปสู่เป้าหมายเขตการค้าเสรี และวิสัยทัศน์อาเซียน 2020 ตรงกับวิกฤติเศรษฐกิจโลกที่กำลังก่อตัวในเวลานั้น 

        นายกรัฐมนตรี Phan Van Khai ของเวียดนามกล่าวในสุนทรพจน์ตอนหนึ่งว่า อาเซียนมีความพร้อมร่วมมือกันในยามปรกติ แต่ในยามวิกฤติ อาเซียนจำต้องหาทางปรับตัวสร้างกลไกรับมือกับวิกฤติ อาเซียนยังไม่บรรลุระดับการพัฒนาที่เท่าเทียมกัน การรับมือกับวิกฤติเศรษฐกิจการเงินโลกจึงเป็นเรื่องเร่งด่วน ผู้นำเวียดนามเรียกร้องให้มีการปฏิรูปสถาบันการเงินของโลก

        พล เอก ตาน ช่วย นายกรัฐมนตรีสหภาพพม่า สมาชิกใหม่ของอาเซียน ประกาศจะสร้างความพร้อมให้เป็นที่พึ่งของอาเซียนได้ในด้านอาหารและพลังงานในอนาคตอันไม่ไกลนัก

        นายกรัฐมนตรีสีสะหวัด แก้วบุนพัน แห่งสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว สมาชิกใหม่ปีเดียวกับพม่า แสดงความพอใจในความก้าวหน้าของอาเซียน แม้ในยามวิกฤติ และให้คำมั่นว่าจะร่วมมืออย่างแน่นแฟ้นกับอาเซียนต่อไป

        นายกรัฐมนตรี  ชวน หลีกภัย แห่งราชอาณาจักรไทย กล่าวแสดงความยินดีต่อรัฐบาลใหม่ของกัมพูชาที่กำลังนำให้เกิดความมั่นคงทางการเมืองและกล่าวสนับสนุนให้เร่งกระบวนการรับกัมพูชาเข้ามาเป็นสมาชิกอาเซียนลำดับที่ 10 ต่อไปในอนาคตอันใกล้

        การประชุม คืองานหลักของการขับเคลื่อนอาเซียนในแต่ละปี จนอาเซียนมักถูกตำหนิวิจารณ์ว่าเอาแต่ประชุมกันมากมายหลายรอบหลายเรื่อง แต่ละปีอาเซียนจะจัดการประชุมระดับต่างๆรวมกันประมาณ 700-800 ครั้ง การจะทำผลงานให้ปรากฏเป็นรูปธรรมจับต้องได้นั้นไม่มีอะไรมากไปกว่าความตกลงในเอกสารและคำแถลงในที่ประชุม แต่ทุกอย่างก็ต้องเริ่มที่การประชุม แล้วจึงนำไปสู่ภาคปฏิบัติตามผลการประชุม หลังจากปี 1998 ผู้นำอาเซียนพบกันในการประชุมสุดยอดอย่างไม่เป็นทางการอีก 2 ครั้ง คือ : 

 

การประชุมสุดยอดอาเซียนแบบไม่เป็นทางการครั้งที่ 3 ที่มนิลา วันที่ 27-28 พฤศจิกายน 1999

3rd INFORMAL ASEAN SUMMIT, Manila, Republic of the Philippines, 27-28 November 1999

 

        ปีนี้ปีที่กัมพูชาเข้าเป็นสมาชิกอาเซียนรายล่าสุด ลำดับที่ 10 เป็นปีที่ผู้นำรัฐบาลจีน ญี่ปุ่น และสาธารณรัฐเกาหลี หรือ เกาหลีใต้ เข้ามาร่วมประชุมกับอาเซียนอย่างใกล้ชิดเป็นระบบ เรียกว่า การประชุมสุดยอดอาเซียน + 3 (ASEAN Summit+3) ขณะเดียวกันก็เป็นปีที่มีปัญหาความมั่นคงถูกข่มขู่ด้วยการก่อการร้ายระหว่างประเทศ เกิดความรุนแรงในจังหวัดอาเจห์ของอินโดนีเซีย และเป็นปีของ e-ASEAN โดยที่อาเซียนเริ่มพิจารณาโครงการเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการพัฒนาเขตการค้าเสรีอาเซียนให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

 

การประชุมสุดยอดอาเซียนแบบไม่เป็นทางการครั้งที่ 4 ที่สิงคโปร์ วันที่ 22-25 พฤศจิกายน 2000

4th INFORMAL ASEAN SUMMIT, Singapore, 22-25 November 2000

        การประชุมสุดยอดครั้งนี้ได้นำกรอบความตกลงเรื่อง e-ASEAN  มาลงนามกัน และรับทราบรายงานเรื่องวิสัยทัศน์อาเซียนจากคณะบุคคลผู้ทรงคุณวุฒิของอาเซียนซึ่งเตือนว่าประชาชนพลเมืองในอาเซียนยังขาดการรับรู้เรื่องอาเซียน ยังไม่เข้าใจว่าอาเซียนจะเกี่ยวข้องกับตน หรือว่าตนจะเกี่ยวข้องกับอาเซียนอย่างไร จึงขอให้เร่งกระบวนการและกิจกรรมให้ประชาชนเกิดความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของประชาคมอาเซียนให้ได้ และขอให้ผู้นำอาเซียนทั้ง 10 ประเทศเร่งทำงานให้เกิดผลในทางปฏิบัติให้มากขึ้นและเร็วขึ้น

        เป็นอันจบรูปแบบการประชุมสุดยอดแบบไม่เป็นทางการที่ทำทั้งหมดรวมสี่ครั้ง หลังจากนั้นจึงเริ่มมีการประชุมสุดยอดเป็นทางการใหม่ อย่างต่อเนื่องต่อไป

 

การประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 7 ณ กรุงบันดาเสรีเบกาวัน ประเทศบรูไนดารุสซาลาม วันที่ 5-6 พฤศจิกายน 2001

7th ASEAN SUMMIT, Bandar Seri Begawan, Brunei Darussalam, 5-6 November 2001

        บรูไน ภาคภูมิใจมากในโอกาสที่ได้เป็นประธานและเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 7 และได้สร้างสวนอาเซียนให้เป็นที่ระลึกริมแม่น้ำบรูไน ที่ไหลผ่านพระราชวังขององค์สุลต่าน

        ในปีนี้มีการประชุมสุดยอดอาเซียน+3 ครั้งที่ 5 ร่วมอยู่ด้วย แยกเป็นการประชุมสุดยอดอาเซียน+1 (ASEAN  + 1 Summit) สามครั้งแยกต่างหาก โดยผู้นำอาเซียนแยกประชุมกับผู้นำจีน แยกประชุมกับผู้นำญี่ปุ่น และแยกประชุมกับผู้นำสาธารณรัฐเกาหลี (เกาหลีใต้) ความช่วยเหลือร่วมมือโดยตรงจาก 3 ชาติเอเชียตะวันออกเริ่มเข้ามาอย่างมิตรไมตรี 

        จีนได้รับเชิญให้เข้ามาร่วมพัฒนาลุ่มน้ำโขงร่วมกับประเทศอาเซียนในนแถบลุ่มน้ำโขงอย่างเต็มรูปแบบ

        ญี่ปุ่นทุ่มเทการสนับสนุนอาเซียนเรื่องเศรษฐกิจ เครือข่ายความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม โรคระบาดติดต่อ การศึกษา และกิจกรรมเยาวชน

        สาธารณรัฐเกาหลีให้การสนับสนุนด้านทรัพยากรมนุษย์ สิ่งแวดล้อม และเทคโนโลยีสารสนเทศ

        ที่ประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งที่ 7 ที่บรูไน ออกแถลงปฏิญญาปกป้อง แก้ปัญหา และต่อสู้กับโรคเอดส์ที่กำลังเป็นปัญหาใหญ่ในโลกและในภูมิภาค แสดงความห่วงใยในปัญหาการก่อการร้ายในโลกที่ทวีความรุนแรงมากขึ้น และเร่งกระบวนการบูรณาการทางเศรษฐกิจสำหรับเขตการค้าเสรีอาเซียน ตั้ง ASEAN Business Advisory Council (สภาที่ปรึกษาธุรกิจอาเซียน) และสนับสนุนให้ภาคธุรกิจเอกชนอาเซียนระดับสูงสุดพบปะกันเป็นประจำมากกว่าเดิม โดยให้จัดการประชุมสุดยอดในภาคธุรกิจเอกชน คู่ขนานไปกับการประชุมสุดยอดภาครัฐบาลด้วย เรียกว่า “ASEAN Business Summit” และกำหนดให้จัดพร้อมกับการประชุมสุดยอดอาเซียนครั้งต่อไปที่พนมเปญ