โครงสร้าง และ การทำงานของอาเซียน : เลขาธิการอาเซียน

คอลัมน์ บันทึกอาเซียน | ASEAN DIARY

ตอน โครงสร้าง และ การทำงานของอาเซียน : เลขาธิการอาเซียน

โดย ดร.สมเกียรติ อ่อนวิมล

          อาเซียนทำงานร่วมกันมานาน 4 ทศวรรษแล้ว และจะทำงานร่วมกันต่อไป แต่ในทศวรรษที่ 5 นี้อาเซียนเปลี่ยนแปลงปรับตัวเข้าสู่ยุคใหม่ อาเซียนโฉมใหม่ คือ อาเซียนของพลเมืองรุ่นใหม่ ที่สานต่อความฝันของรัฐบุรุษผู้ก่อตั้งอาเซียนมาเมื่อปี ค.ศ. 1967 หรือ พ.ศ. 2510 อาเซียนเคยทำงานโดยอาศัยกระบวนการประชุมระหว่างผู้นำรัฐบาลของรัฐสมาชิก หรือการประชุมหารือระหว่างข้าราชการและเจ้าหน้าที่ระดับสูง แล้วให้ระบบราชการของแต่ละประเทศทำงานสานต่อไปตามระบบ

          มาในปี 2008 อาเซียนตกลงกันว่าจะต้องปรับเปลี่ยนการทำงานไปให้เป็นระบบ มากขึ้นโดยให้มีกฎบัตรเสมือนรัฐธรรมนูญกลางของอาเซียน กำหนดกรอบ กระบวนการ และวิธีทำงานของอาเซียนอย่างชัดเจนแน่นอน

 

          เลขาธิการอาเซียน (Secretary-General of ASEAN) 

          และ สำนักเลขาธิการอาเซียน (ASEAN Secretariat)

 

          ดร. สุรินทร์ พิศสุวรรณ เลขาธิการอาเซียนคนที่ 12 ทำงานให้อาเซียนมาแล้วตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2551 และจะทำต่อไปจนครบวาระ 5 ปี ถึงวันสุดท้ายของปี 2555

          เมื่อ 24 ปีก่อนหน้านี้ ฯพณฯ แผน วรรณะเมธี คือคนไทยคนแรก ที่ได้รับตำแหน่งเลขาธิการอาเซียน ท่านเป็นเลขาธิการอาเซียนคนที่ 6

          สำนักเลขาธิการอาเซียนตั้งอยู่ ณ กรุงจาการ์ตา สาธารณรัฐอินโดนีเซีย รัฐบาลอินโดนีเซีย จัดหาและสร้างอาคารสถานที่ให้กับเลขาธิการอาเซียนและบรรดาเจ้าหน้าที่ประจำสำนักงานหลากหลายเชื้อชาติและสัญชาติ จากประชาชนพลเมืองของ 10 รัฐสมาชิกอาเซียน ที่ได้รับการเลือกสรรแล้วว่า พร้อมที่จะมาขับเคลื่อนองคาพยพอันยิ่งใหญ่แห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้นี้ให้ก้าวไปข้างหน้าอย่างมั่งคั่ง มั่นคง และสันติสุข ให้อาเซียนทั้ง 10 ชาติ สร้างสังคมที่มี วิสัยทัศน์ร่วมกัน อัตลักษณ์เดียวกัน หลอมรวมเป็นประชาคมเดียวกัน เรียกว่า “ประชาคมอาเซียน” (ASEAN Community)

          สำนักเลขาธิการอาเซียน เลขที่ 70 A ถนนสิสิงคมังคราชา ณ กรุงจาการ์ตา คือที่ทำงานประจำของเลขาธิการอาเซียน, เจ้าหน้าที่, และพนักงานประจำ เป็นสำนักงานใหญ่ หรือสำนักงานกลาง ทำหน้าที่บริหารจัดการกิจกรรมทั้งหลายของอาเซียน คู่ขนานไปกับกิจกรรมที่และประเทศสมาชิกจัดจะจัดขึ้น 

          กฎบัตรอาเซียนบัญญัติว่า ให้เลขาธิการอาเซียนได้รับการแต่งตั้งโดยที่ประชุมสุดยอดอาเซียน โดยมีวาระการดำรงตำแหน่งห้าปีที่ไม่สามารถต่ออายุได้ และให้ได้รับการเลือกจากคนจากชาติของรัฐสมาชิกอาเซียน บนพื้นฐานของการหมุนเวียนตามลำดับตัวอักษร โดยคำนึงตามสมควรถึงความซื่อสัตย์สุจริต ความสามารถ รวมถึงประสบการณ์ทางวิชาชีพ และความเท่าเทียมกันทางเพศเลขาธิการอาเซียนเป็นหัวหน้าเจ้าหน้าที่ฝ่ายบริหารของอาเซียน ทำหน้าที่อำนวยความสะดวกสอดส่องดูแลความคืบหน้าในงานด้านต่างๆของอาเซียน และเสนอรายงานประจำปีต่อที่ประชุมสุยอดอาเซียน เข้าร่วมประชุมต่างๆที่เป็นกิจกรรมสำคัญของอาเซียน เสนอแนะความคิดเห็นของอาเซียนและเข้าร่วมประชุมกับภาคีภายนอกตามที่ได้รับมอบหมาย

          เมื่ออาเซียนมีรัฐสมาชิก 10 ประเทศ มีประเทศคู่เจรจาหลักอีก 11 ประเทศ และมิตรประเทศอื่นอีกทั่วโลก งานของอาเซียนมีมากมายตลอด 24 ชั่วโมง ตลอดปี จนเลขาธิการอาเซียนแทบจะไม่มีเวลาอยู่ที่สำนักงานใหญ่ หรือสำนักเลขาธิการอาเซียนมากนัก บ้านพักเลขาธิการอาเซียนที่รัฐบาลอินโดนีเซียจัดให้เป็นอภินันทนาการ แทบจะไม่ค่อยได้ต้อนรับตัวเลขาธิการอาเซียน ผู้เป็นเจ้าของบ้านเลย

          รองเลขาธิการอาเซียน 2 คน เลือกจากรัฐสมาชิกหมุนตามลำดับอักษรชื่อประเทศ อยู่ในตำแหน่ง 3 ปี โดยไม่สามารถต่ออายุได้ และรองเลขาธิการอาเซียนอีกสองคน มีวาระ 3 ปี และต่ออายุได้อีก 3 ปี โดยคัดเลือกแบบเปิดกว้างบนพื้นฐานของความรู้ความสามารถ ไม่ต้องจำกัดสัญชาติ ไม่ต้องหมุนเวียนตำแหน่งไปตามลำดับชื่อประเทศเหมือนกับรองเลขาธิการสองคนแรก

          เลขาธิการอาเซียนเป็นตำแหน่งสำคัญ มีบทบาทสูง แต่มิใช่ตำแหน่งสูงสุดของอาเซียน เพราะเลขาธิการคือหัวฝ่ายบริหารของสำนักงานที่ทำงานให้กับอาเซียนตามบทบาทหน้าที่ที่กำหนดในกฎบัตรอาเซียนและที่ได้รับมอบหมายจากรัฐบาลประเทศสมาชิก ซึ่งมีหัวหน้ารัฐบาล ซึ่งมีทั้งที่เรียกว่า

          นายกรัฐมนตรี, ประธานาธิบดี, และพระราชาธิบดีหรือองค์สุลต่าน ผู้นำรัฐบาลทั้ง 10 ท่านนี้เองคือผู้มีสถานภาพและอำนาจในการตัดสินใจสูงสุดของสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หรือ อาเซียน 

 

View 929